مذهب حنفی

مذهب حنفی

مجموعه مقاله‌های اسلام
اصول
توحید نبوت معاد
اصول خاص تشیع
امامت • عدل
فروع
نماز • روزه • زکات حج • جهاد
فروع خاص تشیع
خمس امر به معروف نهی از منکر تولی • تبری
منابع اسلامی
قرآن • عقل سنت(حدیث)
شخصیّت‌ها
محمد علی • فاطمه اهل بیت خلفای راشدین امامان شیعه صحابهٔ محمد
مذهب‌ها
تسنن • تشیع • تصوف
مذاهب فقهی
جعفری • شافعی حنفی • مالکی حنبلی • مذاهب دیگر
مذاهب کلامی
امامیه اسماعیلیه • خوارج مرجئه • اشاعره معتزله • مذاهب دیگر
علوم اسلامی
حدیث • تفسیر فقه • کلام فلسفه • عرفان
تاریخ اسلام
امویان • عباسیان فاطمیان • مملوکان عثمانیان • صفویان آخرالزمان
جغرافیای اسلام
مکه • مدینه بیت‌المقدس کوفه • نجف کربلا • سامرا کاظمین • مشهد بغداد • دمشق عربستان • یمن عراق • شام ایران • مصر اندلس • شمال آفریقا آسیای میانه • هندوستان

حنفی نام یکی از شاخه‌های کیش سنی از دین اسلام است. واز مذاهب فقهی و پیرو ابوحنیفه نعمان بن ثابت از ائمه چهارگانه اهل سنت است. این مذهب در بین مذاهب چهارگانه اهل سنت بیشترین پیرو را دارد و عمده پیروان این مذهب نیز در کشورهای آسیای میانه، افغانستان، ترکیه، بالکان، شبه قاره هند، آسیای مرکزی (و مناطق شرقی ایران) قرار دارند. نام این شاخه منسوب به بنیادگذار آن یعنی ابوحنیفه نعمان بن ثابت کابلی (۱۵۰-۸۰ هجری قمری) است. مقبره ابوحنیفه در بغداد قرار دارد. از شاگردان سرشناس ابوحنیفه می‌توان از افراد زیر نام برد:

·        

• أبو یوسف (یعقوب بن ابراهیم)
• محمد بن الحسن الشیبانی
• أبو الهذیل (زفر بن الهذیل)
• الحسن بن زیاد اللؤلؤی

برجسته‌ترین کتابها در زمینه شاخه حنفی عبارت‌اند از: ۱ـ المبسوط از شمس الدین السرخسی۲ـ بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع از کاسانی۳ـ مختصر الهدایة از مرغیانی۴ـ حاشیة ابن عابدین (ردالمحتار علی الدر المختار)

توضیحات تکمیلی

مذهب حنفیه از مذاهب چهارگانه اهل سنت است و توسط ابوحنیفه نعمان بن ثابت بنیانگذاری شد . وی کوفی الاصل و از مردم کابل بود.متولد 80 هجری قمری در شهر کوفه و فوت ایشان به سال 150 در بغداد می‌باشد.

از اساتید او در دوران تحصیل علوم اسلامی حمادبن ابی سلیمان است.تسلط ابوحنیفه بر علم کلام بیش از احاطه او به علوم فقهی موجب معروفیت او شده است.

ابوحنیفه به سبب شهرت در علم و تقوا توسط عمره بن هبیره ، قاضی القضاه شهر کوفه شد و بخاطر آنکه بعدها منصور خلیفه عباسی قصد انتصاب او را به سمت قاضی بغداد داشت اما چون با مخالفت ابوحنیفه مواجه شد، وی را به زندان افکند.

پیروان ابوحنیفه ،مذهب و روش او را اهل رای می نامند زیرا ابوحنیفه قائل به رای است چنانکه بعد از صدور هر فتوایی و حکمی عنوان می‌کرد این نظر ماست. او با اهل حدیث مخالف بود وتنها در شرایطی اقدام به قبول احادیث متواتر می‌کرد که از تابعین نقل شده باشد و حدیث و خبر مفرد را قبول نداشت.

این شیوه او می‌تواند بخاطر متکلم بودن او و تأثیرش در روش فقهی وی باشد. همچنین او قیاس و استحسان را هم به‌عنوان اصول در اجتهاد پذیرفت.

مذهب حنفی برهفت اصل استوار است که عبارت‌اند از:

1. قرآن
2. سنت
3. قول صحابه
4. قیاس و رای
5. استحسان
6. اجماع
7. عرف

در باب ایمان و کفر، ابوحنفیه معتقد به زیاد و کم بودن آنها نیست و اصل ایمان و کفر را تصدیق و انکار می‌داند.

وی همچنین در بحث جبر و اختیار به آزادی عمل انسان معتقد است و فعل آدمی را در مصدرش مدنظر قرار می‌دهد با استناد به این جمله او: اعمال بشر نسبت به قضا و قدر مانند شعاعهای خورشید است به خود خورشید.

از ویژگیهای ابوحنفیه که جمیع محققین و فقها بر آن اتفاق نظر دارند صراحت و بی باکی او در دادن فتوی است و تسامح و اغماض از خصایص فتاوای او می‌باشد.

مزار ابوحنفیه در بغداد، زیارتگاه اهل سنت می‌باشد.

منابع

• دکتر: فؤاد، عبدالنبی، محمد. (اَللُؤلُؤ وَالمُرجان) ، دار احیاء الکتب العربیة، چاپ دمشق، سال انتشار ۱۹۵۵ میلادی به (عربی).
• دکتر: الشکعة، مصطفی. (الأئمة الأربعة) ، دار الکتاب اللبنانی، چاپ بیروت، سال انتشار ۱۹۸۵ میلادی به (عربی).

منبع: سایت ویکیپدیا دانشنامه آزادبه نشانی : http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AD%D9%86%D9%81%DB%8C